هەوکردنی پووک کاریگەری بۆ سەر مێشک و دڵ چییە؟

بەکتریای پووکی هەوکردوو دەتوانێت لەڕێگەی خوێنەوە بگاتە مێشک و دڵ، ئەمەش مەترسییەکی جدی بۆ تەندروستیی گشتی دروست دەکات، بۆیە کێشەکانی پووک تەنیا کێشەیەکی نێو دەم و ددان نییە.

ئەم ڕاستییە زانستییە گرنگە ئاماژە بە پەیوەندیی نێوان تەندروستیی دەم و ددان لەگەڵ تەواوی ئەندامەکانی جەستە دەکات، کە لە پزیشکیدا بە "پەیوەندیی دەم و تەندروستیی گشتی" (Oral-Systemic Link) ناسراوە. هەوکردنی مزمن لە پووکدا تەنیا زیان بە ددان و ئێسکی شەویلگە ناگەیەنێت، بەڵکو دەکرێت کاریگەریی مەترسیداری لەسەر تەندروستیی مێشک و دڵ هەبێت.

۱. کاریگەریی هەوکردنی پووک لەسەر دڵ (Cardiovascular Risk)

کاتێک پووک تووشی هەوکردن و خوێنربوون دەبێت، بەکتریای ناو دەم دەتوانێت لە ڕێگەی دەمارە خوێنەکانی پووکەوە بچێتە ناو سووڕی خوێنەوە:

تەسکبوونەوەی دەمارەکان:بەکتریای هەوکردنی پووک دەتوانێت بنشینێت لەسەر دیواری دەمارەکانی خوێن لە دڵدا، ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی کارلێکی هەوکردن و کەڵەکەبوونی جەوری (Plaque)، کە سەر دەکێشێت بۆ تەسکبوونەوەی دەمارەکان و مەترسیی جەڵتەی دڵ زیاتر دەکات.

هەوکردنی پەردەی دڵ (Endocarditis): ئەو بەکتریایانەی لە دەمەوە دەچنە خوێن، دەکرێت ببنە هۆی هەوکردنی پەردە یان سەمامەکانی دڵ، بەتایبەت لەو کەسانەی کێشەی تەندروستیی دڵیان لەپیشترەوە هەبووە.

۲. کاریگەری لەسەر مێشک و توانای بیرکەوتنەوە (Cognitive Decline & Brain Health)

توێژینەوە نوێیە پزیشکییەکان بەستەرێکی بەهێزیان لە نێوان هەوکردنی مزمنی پووک و نەخۆشییەکانی مێشک دۆزیوەتەوە:

نەخۆشیی ئاڵزهایمەر (Alzheimer's Disease): توێژینەوەکان دەریانخستووە جۆرە بەکتریایەک کە هۆکاری سەرەکیی هەوکردنی پووکە (پێی دەوترێت *Porphyromonas gingivalis*)، لە مێشکی ئەو کەسانەدا دۆزراوەتەوە کە بەهۆی ئاڵزهایمەرەوە کۆچی دواییان کردووە. ئەم بەکتریایە ئەنزیمێک دەردەدات کە زەرەر بە شانەکانی مێشک دەگەیەنێت.

جەڵتەی مێشک (Stroke): هەوکردنی مزمنی پووک لە ڕێگەی کارپێکردنی سیستەمی بەرگری و تێکدانی ڕەوتی خوێن، مەترسیی گیرانی دەمارەکانی مێشک و ڕوودانی جەڵتەی مێشک بەڕێژەیەکی بەرچاو بەرز دەکاتەوە.

چۆن خۆمان لەم مەترسییانە بپارێزین؟

خاوێنکردنەوەی ڕۆژانە: شۆردنی ددان ڕۆژانە دوو جار و بەکارهێنانی دەزووی ددان (Floss) بۆ لادانی بەکتریای نێوان ددانەکان.

سەردانی خولەیی بۆ پزیشکی ددان: لانیکەم شەش مانگ جارێک بۆ خاوێنکردنەوەی کەڵەکبوونی بەکتریایی (Tartar/Calculus).

دەستبەجێ چاره‌سەرکردنی هەوکردن:** لە کاتی دیداری خوێنربوون لە پووک یان ئازار و بەدبۆیی دەم، دەبێت بە خێرایی سەردانی پزیشکی ددان بكرێت.