درەنگی شەو نان بخۆیت جگەرت چی لێ دێت؟

توێژینەوەیەکی زانکۆی ئۆریگۆن لە ئەمریکا دەردەخات، خواردن لە کاتەکانی نزیک خەوتنەوە رەنگە تەنیا کێشەی زیادبوونی کالۆری نەبێت، بەڵکو پەیوەندی هەبێت بە زیادبوونی مەترسیی نەخۆشییەکانی جگەر، وەکو نەخۆشیی چەوریی جگەر و بەمۆمبوونی جگەر.

خواردنی قورس یان نانخواردن لە درەنگی شەودا کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆ و نەرێنی لەسەر جگەر (Liver) و کۆئەندامی هەرس دروست دەکات. کاتێک شەوانە لە نزیک کاتی خەوتن یان لە نیوەی شەودا بڕێکی زۆر خۆراک دەخۆیت، جگەر ناچار دەبێت لە کاتی پشووی سروشتیی خۆیدا بە قورسی کار بکات.

ئەمەش ئەو گۆڕانکاری و کاردانەوانەیە کە بەسەر جگەر و جەستەتدا دێن:

۱. ماندووبوونی جگەر و تێکچونی سیستەمی مێتابۆلیزم (Metabolism)
لە کاتی شەوەکەدا، کاتژمێری بایۆلۆژیی جەستە داوا دەکات کە کۆئەندامی هەرس و جگەر خاوی بکەنەوە و بچنە دۆخی پشوو و پاکژبوونەوە (Detoxification).

کاتێک لە درەنگی شەودا خۆراک دەخۆیت (بە تایبەت کاربۆهیدرات و چەوری)، جەستە ناچار دەبێت شەکری خوێن دابەش بکات و وزەی زیادە خەزن بکات، ئەمەش جگەر ماندوو دەکات و بەرگریی هۆرمۆنی انسۆلین لەش زۆر دەکات.

۲. پەکەوتنی جگەر لە خەزنکردن و دابەشکردنی چەوری (Fat Storage)
بە پێچەوانەی ڕۆژەوە، شەوەکە جەستە وزە کەمتر دەسوتێنێت. ئەو خۆراکەی شەو دەخورێت (بەتایبەت شەکرو چەوری)، ڕاستەوخۆ دەگۆڕێت بۆ چەوری و لە جگەردا کۆ دەبێتەوە.

ئەمە هۆکارێکی سەرەکییە بۆ دروستبوونی نەخۆشیی جگەری چەوری (Fatty Liver Disease) یان قەڵەو بوونی جگەر، کە بە تێپەڕبوونی کات دەبێتە هۆی هەوکردنی جگەر.

۳. تێکدانی کرداری پاکژکردنەوەی خەو
شەوانە جگەر کاتێکی زۆری خۆی تەرخان دەکات بۆ فڕێدانی ژەهرەکان و چاککردنەوەی خانەکانی لەش. بەڵام ئەگەر هەرەسکرنی خۆراک لە نیوەی شەودا بەردەوام بێت، سەرنجی جگەر دەچێت سەر هەرسکردن و مژینی خۆراکەکە، کە ئەمەش کارایی پرۆسەی پاکژکردنەوەی لەش لاواز دەکات.

۴. کێشەکانی تەنیشت جگەر (گەدە و پەنکریاس)
لەبەر ئەوەی گەدە لە درەنگی شەودا توانای هێرشی ئەنزیمی کەمتر دەبێتەوە، هەررسکردنی خۆراک دوا دەکەوێت. ئەمە دەبێتە هۆی گەڕانەوەی ترشەڵۆکی گەدە (Reflux)، ئاوسانی سک، و دروستبوونی پەستان لەسەر ناوچەی سک کە بێزاری بۆ جگەر و ئەندامەکانی دەوروبەری دروست دەکات.