سەربازیی زۆرەملێ لە عێراق؛ نیشتمانپەروەری یان گەڕانەوە بۆ عەسکەرتارییەت؟
2 کاتژمێر پێش ئێستا
159 جار خوێنراوەتەوە
دوای تێپەڕبوونی زیاتر لە دوو دەیە بەسەر هەڵوەشاندنەوەی خزمەتی سەربازیی زۆرەملێ لە عێراق، جارێکی تر دەنگی “پۆستاڵ و مارشی سەربازی” لە ناوەندە سیاسی و یاساییەکاندا دەنگ دەداتەوە.
پڕۆژەیاسای “خزمەتی ئاڵا” کە حکومەتی ئێستای عێراق کاری لەسەر دەکات، تەنها گۆڕانکارییەک نییە لە پێکهاتەی سوپادا، بەڵکو لەرینەوەیەکی گەورەیە لەنێوان نەوەیەک کە تینووی ئازادی و کارە، و سیستمێک کە دەیەوێت بە “ئینزیبات” کێشەکان چارەسەر بکات.
ململانێی دوو تێڕوانین: کار یان چەک؟
حکومەت و لایەنگرانی یاساکە وا وێنای دەکەن کە ئەمە چارەسەری جادووییە بۆ بێکاریی گەنجان و دەڵێن: “گەنجێک کە لە جیاتی کافترییا، لە سەربازگە بێت، زیاتر هەست بە بەرپرسیارێتی نیشتمانی دەکات”، بەڵام ڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە کە گەنجی عێراقی لە ساڵی ٢٠٢٦دا، چاوەڕێی دەرفەتی تەکنەلۆژی و ئابوورییە نەک چەک و مەشقی سەربازی.
بەسەربازگەکردنی کردنی کۆمەڵگە؛ مەترسییە گەورەکە
شارەزایانی کۆمەڵناسی هۆشداری دەدەن کە گەڕانەوە بۆ ئەم سیستمە، عێراق دەباتەوە بۆ ناو “عەقڵییەتی جەنگ”، لە وڵاتێکدا کە هێشتا کاریگەرییەکانی میلیشیا و گرووپە چەکدارەکان مابێت، خستنی هەزاران گەنجی تر بۆ ناو چوارچێوەی سەربازی، مەترسی ئەوەی هەیە کە لەبری “هاووڵاتییەکی مەدەنی”، “مرۆڤێکی جەنگاوەر” بەرهەم بهێنرێت کە توندوتیژی وەک زمانێکی چارەسەر ببینێت.
ئاستەنگییە داراییەکان؛ کورتهێنانی خەیاڵی
ئایا عێراق ئامادەیە تێچووی ملیۆنان سەربازی نوێ دابین بکات؟
خەرجییەکان: نان، نیشتەجێکردن، چارەسەری پزیشکی و مووچەی مانگانە.
ژێرخان: زۆربەی سەربازگە کۆنەکان وێران بوون یان داگیرکراون، لەکاتێکدا بودجەی عێراق بەدەست کورتهێنان و ناجێگیری نرخی نەوتەوە دەناڵێنێت، تەرخانکردنی ملیارەها دۆلار بۆ ئەم پڕۆژەیە، لەلایەن ئابووریناسانەوە بە “خۆکوژیی دارایی” ناو دەبرێت.
ئایا ناسنامەی نیشتمانی بە زۆر دروست دەبێت؟
یەکێک لە پاساوەکان ئەوەیە کە سوپا دەبێتە “بۆتەیەک” بۆ توواندنەوەی تائیفی بەڵام مێژووی عێراق نیشانی داوە کە سوپای زۆرەملێ لە سەردەمی ڕژێمی پێشوودا، نەیتوانی ڕێگری لە پارچەبوونی کۆمەڵگە بکات، پرسیارە جەوهەرییەکە ئەوەیە: ئایا نیشتمانپەروەری بە زۆرەملێ دروست دەبێت، یان بە دابینکردنی دادپەروەری و کەرامەت بۆ هاووڵاتییان؟
دەرئەنجام:
عێراق لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختدایە، گەنجان چاویان لە ئایندەیەکی مەدەنی و کراوەیە، لەکاتێکدا هەندێک لە سیاسییەکان هێشتا لە ناو لاپەڕەکانی مێژووی سەدەی بیستەمدا دەگەڕێن بۆ چارەسەر.
“خزمەتی ئاڵا” ڕەنگە تەنها پۆشینی جلی سەربازی نەبێت، بەڵکو گۆڕینی ئاڕاستەی وڵات بێت بەرەو داهاتوویەکی نادیار.
٧ڕۆژ - دۆت میدیا
|