شەڕی ئێران کۆگاکانی چەکی ئەمریکا دەخاتە مەترسییەوە

بەپێی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی “وۆڵ ستریت جورناڵ” کە لەسەر زاری بەرپرسانی ئەمریکییەوە بڵاوکراوەتەوە، تێچووی بەرگریی و هێرشە بەردەوامەکان لە شەڕی دژ بە ئێران، بووەتە هۆی(کەمبوونەوەی توند)ی پاشخانی چەکە ستراتیژییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

خەرجییەکی بێوێنە: تێچووی شەڕەکە تا ئێستا لە نێوان ٢٥ بۆ ٣٥ ملیار دۆلار خەمڵێندراوە.

کەمبوونەوەی موشەکەکان: ئەمریکا لە سەرەتای دەستپێکردنی شەڕەکەوە زیاتر لە ١٠٠٠ موشەکی تۆماهۆک و نزیکەی ٢٠٠٠ موشەکی بەرگریی ئاسمانی (وەک پاتریۆت و ثاد)ی بەکارهێناوە.

کێشەی تایوان: بەرپرسانی پنتاگۆن هۆشداری دەدەن ئەم کەمبوونەوەیەی چەکE، توانای ئەمریکا بۆ بەرگریی لە تایوان لە ئەگەری هێرشی چین لاواز دەکات؛ چونکە قەرەبووکردنەوەی ئەم کۆگایانە ڕەنگە ٦ ساڵی پێ بچێت.

تایبەتمەندی مووشەکەکان: واشنتۆن زۆربەی موشەکە “شەبەح”ەکانی (JASSM-ER) بۆ شەڕی ئێران تەرخان کردووە و تەنها ٤٢٥ دانەی بۆ هەموو جیهان لێ ماوەتەوە.

کاریگەرییەکان لەسەر هاوپەیمانان:

ئەم قەیرانە وایکردووە ئەمریکا بە هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی ڕابگەیەنێت کە ڕەنگە ناردنی ئەو چەکانەی پێشتر گرێبەستیان لەسەر کراوە دوابکەوێت، ئەمەش دڵەڕاوکێی لای وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا دروست کردووە.

هەوەها ئەم بابەتە باسێکی گەرم و هەستیاری ناوەندە سەربازی و سیاسییەکانی ئەمریکایە. لە ڕاستیدا، ئەگەر شەڕێکی ڕاستەوخۆ و درێژخایەن لە نێوان ئەمریکا و ئێران ڕووبدات، چەند هۆکارێکی سەرەکی هەن کە کۆگاکانی چەکی ئەمریکا دەخەنە ژێر فشارێکی زۆرەوە:

١. کێشەی بڕی بەرهەمهێنان (Industrial Capacity)

دوای شەڕی ئۆکرانیا، دەرکەوت کە کارگەکانی چەکی ئەمریکا ناتوانن بە خێراییەکی پێویست تەقەمەنی و موشەک دروست بکەنەوە. ئەگەر شەڕ لەگەڵ ئێران دەست پێ بکات:

موشەکە زیرەکەکان: ئەمریکا بۆ لێدانی ئامانجە وردەکان پشت بە موشەکی وەک (Tomahawk) و (SM-6) دەبەستێت، کە دروستکردنیان کات و تێچووی زۆری دەوێت.

خێرا بەتاڵبوون: لە شەڕێکی چڕدا، ڕەنگە تەنها لە چەند هەفتەیەکدا ئەو بڕە چەکە بەکاربهێنرێت کە ساڵانێکی دەوێت بۆ دروستکردنەوەیان.

٢. بەرگری ئاسمانی و درۆنەکان

ئێران خاوەنی گەورەترین جبەخانەی موشەکی و درۆنییە لە ناوچەکەدا. بۆ بەرپەرچدانەوەی ئەم هەڕەشانە:

ئەمریکا دەبێت موشەکی گرانبەهای وەک Patriot بەکاربهێنێت بۆ خستنەخوارەوەی درۆنی هەرزان.

ئەم "ناھاوسەنگییە لە تێچوو" دەبێتە هۆی ئەوەی کۆگاکانی موشەکی بەرگری ئاسمانی ئەمریکا بە خێرایی کەم بکەن.

٣. فرەبەرەیی (Multi-front Risks)

گەورەترین ترسی پنتاگۆن ئەوەیە کە ئەگەر لەگەڵ ئێران بچێتە شەڕەوە، کۆگاکانی چەکی هێندە پەک بکەون کە نەتوانێت لە بەرامبەر چین (لە پرسی تایوان) یان ڕووسیا ئامادە بێت.

خاڵی سەرەکی: مەترسییەکە تەنها لە نەمانی چەک نییە، بەڵکو لە خاوکردنەوەی توانای سەربازی ئەمریکایە لە ئاستی جیهان. ئەگەر کۆگاکان بۆ شەڕی ئێران بەتاڵ ببن، ئەمریکا لە ناوچەکانی تری جیهان لاواز دەردەکەوێت.