کۆتایی هەسەدە؛ ئەزمونێك لەسیاقێکی ئایدۆلۆژی و مێژویی جیاوازدا

دوای ئەوەی٢٠٢٦/٨/٢٥ مەزڵوم و عەبدی فەرماندەی  هەسەدە لە (دیمەشق) ی پایتەخت کۆتایی هەسەدە و بەڕێوبەری خۆسەری ڕاگەیاند، کاردانەوەی جۆرەو جۆری بە دوای خۆدا هێنا. هەندێک دەخوازن پاساو. بۆ هەنگاوەکە بهێننەوە، هەندێکی تر یش بە خۆڕا دەستکردن و سەرگرتنی پیلانی تورکیا دژ بە دو پارچەی کوردستان و بزوتنەوە چەکدارییەکەی دەزانن ولێکیان دایەوە، بەشێك لە ناوەدا ئیسلامیەکەش دەیەوێت سود لە ساتەوەختە مێژوییەکەو بریارەکە وەربگرێت بۆ رەواندنەوەی  هەندێك لەوتەم ومژەی لەکاتی پەلاماردانی ناوچەکانی خۆسەر لە لایەن سوپاسی سوریاوە  بەدەوری ناسنامەیدا دروست .  

بەڵام وا دەبینم هەریەك لەودیدو خوێندنەوە وکاردانەوانە ب کێشەی خۆیان هەیە،  لەبەرئەوەی دەبێت  کۆی چیرۆك وئەزمونی هەسەدە لەسیاقە مێژویی و واقیعییەکەی خۆیدا ولەچوار چێوەیەکی فراوانتردا بخوێنرێتەوە،بەمەبەستی باشتر تێگەیشتن لەوەی رویدا، نەك بەکەرەسەکردنی بۆ ململانێی حیزبیی .

 دەبێت پەلەش نەکەین لە حوکمدانی کۆتاییدا، چونکە هێشتا بەرەنجامەکان وئەوەی روداوەکان لەکوێ دەگیرسێنەوەو بەتەواوەتی چ شکڵێك بەئایندەی پەیوەندییەکان دەبەخشن بەتەواوی ڕون نییە. قۆناغەکە بەشێوەیەکی گشتی، بۆ حکومەت و قەوارەی سوریا و کوردیش ڕاگوزەرییە، قۆناغی ڕاگوزەریش لە دۆخی ئاسایی خۆیدا، قۆناغی دوبارە پێناسەکردنەوە، ڕۆڵ دابەشکردن،  دابەشکردنەوەی دەسەڵات،  خوێندنەوە بۆ ڕاوبردو وێنا بۆ داهاتوە. 

بەم جۆرەش قۆناغی ڕاگوزەری  بەجۆرێك لەجۆرەکان لەگەڵ (دۆخی لەناکاو) و (فەزای گشتی) تێکەڵ دەبێت .دۆخی لە ناکاو بەو واتایەی هێشتا پرۆسەی بە دامەزراوەیی و دەستوری یکردنی ژیانی سیاسی و پەیوەندی ومەنزومەی مافەکان بە گوێرەی پێویست شوێنی خۆیان نەگرتوە وڕوداوەکان سێبەریان بەسەرەوە دروست دەکەن. تێکەڵاوبونیشی بە فەزا گشتی لەوێوە سەرچاوە دەگرێت، کە قۆناغێکە بۆ بە قسەهێنانی بێدەنگکراوەکان، هاتنە مەیدانی پەراوێزخراو و سەرکوتکراوەکان و کۆی پێکهاتەکان بۆ ئەوەی لەگەڵ یەکتردا بکەونە مشتومڕ و گفتوگۆ بە مەبەستی قەناعەت بەیەکتر کردن و سەرەنجام گەیشتن بە سازان لەسەر داداپەروەری ڕاگوزەری و سیستم ورێساکانی گەمەی سیاسی لەداهاتودا، لانی کەمی دیموکراسیش پێشمەرجی وێناکردن و بەراوردکردنێکی لەم جۆرەیە.

ئەگە قسەیەکیش لەسەر هەندێك لە هەڵە خوێندنەوەو هەڵسەنگاندنی ئەزمونی هەسەدەو خۆسەر لەکوردستانی باشورو رەنگە تاراددەیەك ڕۆژهەڵاتیش بکەین، وادەبینم بەشێکی باشی لە  یەکسانکردنی هەسەدە  بە ڕۆژئاوای کوردستان و پرسی کورد و لەو پارچەدا سەرچاوەی گرتوە. لە کاتێکدا مەسەلەکە کوت ومت  بەوجۆرە نییەو تێکەڵ بە هەندێ ئاڵۆزی وردەکاری بوە، کە  نابێت فەدامۆش بکرێن، چونکە وادەکەن خوێندنەوەو نرخاندنەکان لەوچوارچێوەدا کاڵ وکرچ ونازانستیانە دەربچن.  لەم چوار چێوەدا گرنگە ئەوە بزانین کە هەسەدە وەك هێزێک  ن  لە پێناو پرسی کوردا دانەمەزرابو، پڕۆژەیەکی فراوانتر بو لەو.  

بەڵام لەهەمان کاتدا بێ پەیوەندیش نەبو لەگەڵ پرسەکەدا، چونکە ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی بەسەریەوە هەبو،ئەوەش  جیاوازیی چەمکی نەتەوەی دیموکرات و لەگەڵ نەتەوەی کورد لەفەرهەنگی ئێمەی باشوردا دەخاتە ڕو.  

 بەحوکمی ئەوەی چەمکی نەتەوەی دیموکرات، لەئاستی پێناس و دەستنیشانکردن و جۆری چارەسەریشدا، لەگەڵ چەمکی نەتەوە لەفەرهەنگی نە ناسیۆنالیزمی کوردیدا جیاوازە ، کورد لەم چوار چێوەی نەتەوەی دیموکراتدا دەبێتە توخم وپێکهاتەی نەتەوەیەکی دەستکردو داتاشراوی لەخۆی گەورەتر، بایەخ بە ناسنامەو زمانی دەدرێت بەڵام تاڕاددەیەکی زۆر پەیوەندی لەگەڵ مافی چارەنوس، سەربەخۆی و ناوچەی جوگرافیی کوردیی لە چوارچێوەی فیدرالیزمدا دەپچڕێت، هەربۆیە بەکوردیکردنی زمانی پەروەردە لەکوردستانی رۆژئاوا بەرهەمی ئەم ئایدۆلۆژیاو هێزە بو، بەڵام ونبونی کەسێتی سەربەخۆی پرسەکەش ڕەنگدانەوەیەك لە ڕەنگدانەوەکانی بو.

هەرلێرەشەوە دەبێت بەدوای ناسنامەو ڕۆڵی مێژویی هەسەدەدا بگەڕێین.

ئەم هێزە لە نێو جەرگەی کشمەکێشمەکانی  جەنگی دژ بە داعش وەك هێزێکی سوریی فرە پێکهاتەی نەتەوەیی وئاینی هاتە کایەوە.

 لەچوار چێوەی  دابەشکردنی ناوچەکانی نفوز و بەڕێوەبردنی ململانەکان لە نێوان وڵاتانی پەیوەندیدار بە دۆخی سوریاوە سەری هەڵداو گەشەی کردو بو بەجەمسەرو لایەنێکی گرنگی هاوکێشەی هێز لەسوریای ئەسەدا. واتە گەرچی هێزی سەرەکی و بڕیار بە دەست لەنێو هەسەدەدا کورد و یەپەگە بو، بەڵام لەبنەرەتدا پرۆژەیەکی کوردیی نەبو بەڵکو پڕۆژەیەکی ئەمریکی- سوریی وکاتیی بو، بەڵام هەروەك وتمان لەسۆنگەی هێزەکەو قۆرخکردنی گۆرەپانەکەوە،ڕەنگدانەوەی بە سەر پێگە و پرسی کوردیشەوە لانی کەم لەهەندێ روەوە هەبو، بەڵکو خۆی بەنوێنەری سەرەکی وتاڕاددەیەك بەتاکە نوێنەریش دەزانی .

هێزەکە گەورەبونێکی کوردستانیانەی یەپەگە نەبو بەڵکو وەڵامدانەوە بو بە پێویستیەکانی بەرێوەبردنی جەنگی داعش وململانێکان لەسوریا. ئەم هێزە بۆئەوە دامەزرا جێگەی هێزی زیزەمینی بۆ ئەمریکا بگرێتەوە، نوێنەرایەتی دیدو بەرژەوەندییەکان و قەڵەمرەوی نفوزی ئەوبکات لەسەر زەوی ولەچوارچێوەی دابەشکردنی ناوچەکانی نفوز لەوڵاتەدا. 

ئەوەش یەکسان نەبو بە  گەمژەیی سیاسی و بەکرێگیراوی وەك هەندێ وا وێنای دەکەن با هەندێ هەڵەش رویدا بێت، بەڵکو یەکگرتنەوەی بەرژەوەندییەکانی نێوان هێزەکەو لایەنی باڵادەستی کوردیی ناوی وئەمریکا بو لەبرگەیەکی مێژویی دیاریکراوی سوریاو ناوچەکەدا، چونکە داعش سەبارەت بە یەپەگەو لەئاستێکیشدا کورد هەرەشەی وجودیی بو، جەنگی کۆبانێش ئەوەی خستە ڕو،  بەدەستهێنانی پشتیوانی ئەمریکاو خۆرئاوا  لەبەرگی هەسەدەدا،جگەلەوەی کێشەی شەرعییەتی شۆڕشگێرانەی لەچاوی زۆرێ لەگروپە شۆڕشییەکان بۆ یەپەگە چارەسەرکرد، توانای بەرگری لەخۆکردن وئاستی تواناکانیشی چەند قات کردەوە، بەجۆرێك بۆچەندین ساڵ بەرامبەر زیاد لەهێزێك جۆرێك لە پارێزبەندی بۆ وقەڵەمرەوەی حوکومڕانی دەکردو خۆیشی دەستەبەرکرد، تەنها ناوێزە لەم روەوە تورکیابو ئەویش بە هەندەکیی.

 سروشتی هێزەکەو فرەناسنامەیی هێزەکەو ئیدارەی خۆسەریش هیچ ئیحراجییەکی فیکری و ئایدۆلۆژی بۆ پەیەدەو هەپەگە دروست نەدەکرد، بەڵکو دەرفەت بو بۆئەوەی تێزی نەتەوەی دیموکرات لەرێی خۆسەرەوە وەرگێڕنە سەرزمانی کردەوەو بەرامبەر ئەزمونی هەرێمی  کوردستانی باشور ڕایبگرن و بانگەشەی پێبکەن.  ئەمەش وا دەکات ڕاشکاوانە بڵێین لەدیدی ئەمەریکاوە،  هەسەدە هێزێکی (وەزیفی) بو بۆ ئەرك و قۆناغێکی دیاریکراو لەسیاقێکی مێژویی دیاریکراودا. 

ئەمریکییەکان لەم سەودا و مامەڵەشدا  لەگەڵ کورد بەرجەستە لەپەیەدەدا ڕاشکاو بون، چونکە هەر وەک مەزڵوم عەبدی لە دوایەمین چاوپێکەوتنی خۆیدا ئاشکرای کرد،  هاوکاری ئەم هێزانە لەگە سوپای ئەمریکاو نوێنەرایەتیکردنی بەرژەوەنییەکانی لەسەرزەوی،  بە هیچ پابەندی وهاوکارییەکی ئەمریکا بۆ کوردو پرسەکەی مەرجدار نەبوە.هەربۆیە باسکردن لەخیانەتکردنی ئەمریکاو ئەوهەڵایەی لەوبارەوە سازکرا کەمن ئەوکاتیش لەگەڵی نەبوم   زۆر ڕاست و ورد نییە. 

ئەگەر بشوترێت  ئەمریکا رێگە لەشەری  ناوچەی خۆسەر بگرێت،  لەراستیدا کاری بۆکردو خراپ هەڵسەنگاندنی فەرماندەیی هەسەدە بۆ دۆخەکەو بەهەند وەرنەگرتنی ئامۆژگاری وپێشنیار و رێکەوتنەکان لەپشت ئەوکارەسات و شکستەوە بو کەرویدا، عەبدیش ئەوەی بەهەڵەی مێژویی وتەمەنی سیاسی خۆی دا، لەکاتێکدا مەرجیش نییە بریارەکە لەبنەرەتدا تەنها هی ئەوبێت وهاوبیران بێ پەیوەندی بن پێیەوە.. 

گەرچی من بە پێچەوانەی  هێڵە گشتیەکەوە وادە بینم ئەگەر چاوبپۆشین لەوهەمو خوێنەی بەناهەق ڕژا کەقەرەبوکردنەوەی ئاسان نییە، شەرەکە سەبارەت بەکورد هەموی هەر خراپ نەبو،  بەڵکو ڕوی ئەرێنیشی هەبو، لەوانەش ،ئەزمونکردنی تێزی نەتەوەی دیموکرات لەمیانەی دامەزراوەکانی ناوچەی خۆسەردا، کەرەنگە ئەوانانەی بەکردەوە لەمەوە فێری بوین لانی کەم بۆ بەشێك لەناوەندە سیاسییە کوردییەکە، بەچەندین ساڵ مشت ومری تیۆری فێری نەبوینایە، هەڵوەشانەوەی بەکردەوەی هەسەدەش بەرۆیشتنی هێزە عەرەبییەکان لەوکاتەدا  تاراددەیەكی زۆر هێزەکەی بەکوردی کردەوە، واتە بۆوە بە یەپەگەو یەپەژە لەژێر ناوی هەسەدەدا.کۆتا چارەنوسیشی بە کوردستانی ئەم دیو ئەودیو بەسترایەوە تەنانەت کاریگەری لەسەر چۆنییەتی وجوگرافیای تێکەڵبونەوەکەش هەبوو.

 ئەوەی جێگەی سەرنجیشە هەڵە سیاسییەکەی عەبدو هێزەکەی هاوشێوەی قۆناغی پاش جەنگی داعش و ڕیفراندۆم و پرسی کەرکوک و (١٦)ی ئۆکتۆبەر لەباشور پەیوەندی بەکۆتاییەکان  کات وتوانای تەوزیفکردنی شەرەکەبو  بەقازانجی گرنتیکردنێکی گەورەتری مافەکان، گەرچی  هی ئێمە لەدو روەوە بەسوێتر بو،  لەروەوە کە هەردو حیزبە حومڕانەکەی هەرێم سەربەبیری قوتابخانەی  تەقلیدیی  بیری کوردایەتین بەئاستی جیاوازو قسەیەکی جیاوازیان دەربارەی دوبارە پێناسەکردنەوەی چەمکی نەتەوە نەبو نییە، دوەمیش ئەوان پاشەکشێکەیان بۆ ناوچە کوردییەکانی رۆژئاوا بو، ئێمە پاشەکشەبو لە بەشێکی گرنگی ناوچەکوردستانییەکان.

  ماوەتەوە بڵێم،

ڕاگەیاندنی کۆتاییهێنان بە هەسەدە و ئیدارەی خۆسەر، لەسەر بناغەی رێکەوتنێك لەگەڵ دیمەشق ولەسەر زاری بەرپرسانی هەردولاوە، نەك لەلایەنی حکومەتی سوریاوە، هەروەها رێکخستنەوەی هێزەکان لەشێوەی لیوای تایبەتدا لەچوار چێوەی سوپای نوێی سوریادا،جگەلەوەی ئەزمونێکی کەم پێشینەیە لە مێژوی هاوچەرخی کوردا،  ئاماژە کردنیشە بەدەستپێکردنی قۆناغێکی نوێی تێکۆشانی سیاسیی نەك نسکۆو ئاشبەتاڵ. بەڵام هەمو ئەمەش ئەگەرو دڵە خۆرپەی خۆی لەگەڵدایەو هەڵیدەگرین بۆ وتارێکی تر.

دوای ئەوەی٢٠٢٦/٨/٢٥ مەزڵوم و عەبدی فەرماندەی  هەسەدە لە (دیمەشق) ی پایتەخت کۆتایی هەسەدە و بەڕێوبەری خۆسەری ڕاگەیاند، کاردانەوەی جۆرەو جۆری بە دوای خۆدا هێنا. هەندێک دەخوازن پاساو. بۆ هەنگاوەکە بهێننەوە، هەندێکی تر یش بە خۆڕا دەستکردن و سەرگرتنی پیلانی تورکیا دژ بە دو پارچەی کوردستان و بزوتنەوە چەکدارییەکەی دەزانن ولێکیان دایەوە،  بەشێك لە ناوەدا ئیسلامیەکەش دەیەوێت سود لە ساتەوەختە مێژوییەکەو بریارەکە وەربگرێت بۆ رەواندنەوەی  هەندێك لەوتەم ومژەی لەکاتی پەلاماردانی ناوچەکانی خۆسەر لە لایەن سوپاسی سوریاوە  بەدەوری ناسنامەیدا دروست .  بەڵام وا دەبینم هەریەك لەودیدو خوێندنەوە وکاردانەوانە ب کێشەی خۆیان هەیە،  لەبەرئەوەی دەبێت  کۆی چیرۆك وئەزمونی هەسەدە لەسیاقە مێژویی و واقیعییەکەی خۆیدا ولەچوار چێوەیەکی فراوانتردا بخوێنرێتەوە،بەمەبەستی باشتر تێگەیشتن لەوەی رویدا، نەك بەکەرەسەکردنی بۆ ململانێی حیزبیی .

 دەبێت پەلەش نەکەین لە حوکمدانی کۆتاییدا، چونکە هێشتا بەرەنجامەکان وئەوەی روداوەکان لەکوێ دەگیرسێنەوەو بەتەواوەتی چ شکڵێك بەئایندەی پەیوەندییەکان دەبەخشن بەتەواوی ڕون نییە. قۆناغەکە بەشێوەیەکی گشتی، بۆ حکومەت و قەوارەی سوریا و کوردیش ڕاگوزەرییە، قۆناغی ڕاگوزەریش لە دۆخی ئاسایی خۆیدا، قۆناغی دوبارە پێناسەکردنەوە، ڕۆڵ دابەشکردن،  دابەشکردنەوەی دەسەڵات،  خوێندنەوە بۆ ڕاوبردو وێنا بۆ داهاتوە. بەم جۆرەش قۆناغی ڕاگوزەری  بەجۆرێك لەجۆرەکان لەگەڵ (دۆخی لەناکاو) و (فەزای گشتی) تێکەڵ دەبێت .دۆخی لە ناکاو بەو واتایەی هێشتا پرۆسەی بە دامەزراوەیی و دەستوری یکردنی ژیانی سیاسی و پەیوەندی ومەنزومەی مافەکان بە گوێرەی پێویست شوێنی خۆیان نەگرتوە وڕوداوەکان سێبەریان بەسەرەوە دروست دەکەن. تێکەڵاوبونیشی 
 بە فەزا گشتی لەوێوە سەرچاوە دەگرێت، کە قۆناغێکە بۆ بە قسەهێنانی بێدەنگکراوەکان، هاتنە مەیدانی پەراوێزخراو و سەرکوتکراوەکان و کۆی پێکهاتەکان بۆ ئەوەی لەگەڵ یەکتردا بکەونە مشتومڕ و گفتوگۆ بە مەبەستی قەناعەت بەیەکتر کردن و سەرەنجام گەیشتن بە سازان لەسەر داداپەروەری ڕاگوزەری و سیستم ورێساکانی گەمەی سیاسی لەداهاتودا، لانی کەمی دیموکراسیش پێشمەرجی وێناکردن و بەراوردکردنێکی لەم جۆرەیە.

  ئەگە قسەیەکیش لەسەر هەندێك لە هەڵە خوێندنەوەو هەڵسەنگاندنی ئەزمونی هەسەدەو خۆسەر لەکوردستانی باشورو رەنگە تاراددەیەك ڕۆژهەڵاتیش بکەین، وادەبینم بەشێکی باشی لە  یەکسانکردنی هەسەدە  بە ڕۆژئاوای کوردستان و پرسی کورد و لەو پارچەدا سەرچاوەی گرتوە. لە کاتێکدا مەسەلەکە کوت ومت  بەوجۆرە نییەو تێکەڵ بە هەندێ ئاڵۆزی وردەکاری بوە، کە  نابێت فەدامۆش بکرێن، چونکە وادەکەن خوێندنەوەو نرخاندنەکان لەوچوارچێوەدا کاڵ وکرچ ونازانستیانە دەربچن.  لەم چوار چێوەدا گرنگە ئەوە بزانین کە هەسەدە وەك هێزێک  ن  لە پێناو پرسی کوردا دانەمەزرابو، پڕۆژەیەکی فراوانتر بو لەو.  بەڵام لەهەمان کاتدا بێ پەیوەندیش نەبو لەگەڵ پرسەکەدا، چونکە ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی بەسەریەوە هەبو،ئەوەش  جیاوازیی چەمکی نەتەوەی دیموکرات و لەگەڵ نەتەوەی کورد لەفەرهەنگی ئێمەی باشوردا دەخاتە ڕو.   بەحوکمی ئەوەی چەمکی نەتەوەی دیموکرات، لەئاستی پێناس و دەستنیشانکردن و جۆری چارەسەریشدا، لەگەڵ چەمکی نەتەوە لەفەرهەنگی نە ناسیۆنالیزمی کوردیدا جیاوازە ، کورد لەم چوار چێوەی نەتەوەی دیموکراتدا دەبێتە توخم وپێکهاتەی نەتەوەیەکی دەستکردو داتاشراوی لەخۆی گەورەتر، بایەخ بە ناسنامەو زمانی دەدرێت بەڵام تاڕاددەیەکی زۆر پەیوەندی لەگەڵ مافی چارەنوس، سەربەخۆی و ناوچەی جوگرافیی کوردیی لە چوارچێوەی فیدرالیزمدا دەپچڕێت، هەربۆیە بەکوردیکردنی زمانی پەروەردە لەکوردستانی رۆژئاوا بەرهەمی ئەم ئایدۆلۆژیاو هێزە بو، بەڵام ونبونی کەسێتی سەربەخۆی پرسەکەش ڕەنگدانەوەیەك لە ڕەنگدانەوەکانی بو.
هەرلێرەشەوە دەبێت بەدوای ناسنامەو ڕۆڵی مێژویی هەسەدەدا بگەڕێین.
  ئەم هێزە لە نێو جەرگەی کشمەکێشمەکانی  جەنگی دژ بە داعش وەك هێزێکی سوریی فرە پێکهاتەی نەتەوەیی وئاینی هاتە کایەوە.
 لەچوار چێوەی  دابەشکردنی ناوچەکانی نفوز و بەڕێوەبردنی ململانەکان لە نێوان وڵاتانی پەیوەندیدار بە دۆخی سوریاوە سەری هەڵداو گەشەی کردو بو بەجەمسەرو لایەنێکی گرنگی هاوکێشەی هێز لەسوریای ئەسەدا. واتە گەرچی هێزی سەرەکی و بڕیار بە دەست لەنێو هەسەدەدا کورد و یەپەگە بو، بەڵام لەبنەرەتدا پرۆژەیەکی کوردیی نەبو بەڵکو پڕۆژەیەکی ئەمریکی- سوریی وکاتیی بو، بەڵام هەروەك وتمان لەسۆنگەی هێزەکەو قۆرخکردنی گۆرەپانەکەوە،ڕەنگدانەوەی بە سەر پێگە و پرسی کوردیشەوە لانی کەم لەهەندێ روەوە هەبو، بەڵکو خۆی بەنوێنەری سەرەکی وتاڕاددەیەك بەتاکە نوێنەریش دەزانی .
هێزەکە گەورەبونێکی کوردستانیانەی یەپەگە نەبو بەڵکو وەڵامدانەوە بو بە پێویستیەکانی بەرێوەبردنی جەنگی داعش وململانێکان لەسوریا. ئەم هێزە بۆئەوە دامەزرا جێگەی
هێزی زیزەمینی بۆ ئەمریکا بگرێتەوە، نوێنەرایەتی دیدو بەرژەوەندییەکان و قەڵەمرەوی نفوزی ئەوبکات لەسەر زەوی ولەچوارچێوەی دابەشکردنی ناوچەکانی نفوز لەوڵاتەدا. ئەوەش یەکسان نەبو بە  گەمژەیی سیاسی و بەکرێگیراوی وەك هەندێ وا وێنای دەکەن با هەندێ هەڵەش رویدا بێت، بەڵکو یەکگرتنەوەی بەرژەوەندییەکانی نێوان هێزەکەو لایەنی باڵادەستی کوردیی ناوی وئەمریکا بو لەبرگەیەکی مێژویی دیاریکراوی سوریاو ناوچەکەدا، چونکە داعش سەبارەت بە یەپەگەو لەئاستێکیشدا کورد هەرەشەی وجودیی بو، جەنگی کۆبانێش ئەوەی خستە ڕو،  بەدەستهێنانی پشتیوانی ئەمریکاو خۆرئاوا  لەبەرگی هەسەدەدا،جگەلەوەی کێشەی شەرعییەتی شۆڕشگێرانەی لەچاوی زۆرێ لەگروپە شۆڕشییەکان بۆ یەپەگە چارەسەرکرد، توانای بەرگری لەخۆکردن وئاستی تواناکانیشی چەند قات کردەوە، بەجۆرێك بۆچەندین ساڵ بەرامبەر زیاد لەهێزێك جۆرێك لە پارێزبەندی بۆ وقەڵەمرەوەی حوکومڕانی دەکردو خۆیشی دەستەبەرکرد،تەنهها ناوێزە لەم روەوە تورکیابو ئەویش بە هەندەکیی. سروشتی هێزەکەو فرەناسنامەیی هێزەکەو ئیدارەی خۆسەریش هیچ ئیحراجییەکی فیکری و ئایدۆلۆژی بۆ پەیەدەو هەپەگە دروست نەدەکرد، بەڵکو دەرفەت بو بۆئەوەی تێزی نەتەوەی دیموکرات لەرێی خۆسەرەوە وەرگێڕنە سەرزمانی کردەوەو بەرامبەر ئەزمونی هەرێمی  کوردستانی باشور ڕایبگرن و بانگەشەی پێبکەن.  ئەمەش وا دەکات ڕاشکاوانە بڵێین لەدیدی ئەمە
ریکاوە،  هەسەدە هێزێکی (وەزیفی) بو بۆ ئەرك و قۆناغێکی دیاریکراو لەسیاقێکی مێژویی دیاریکراودا. ئەمریکییەکان لەم سەودا و مامەڵەشدا  لەگەڵ کورد بەرجەستە لەپەیەدەدا ڕاشکاو بون، چونکە هەر وەک مەزڵوم عەبدی لە دوایەمین چاوپێکەوتنی خۆیدا ئاشکرای کرد،  هاوکاری ئەم هێزانە لەگە سوپای ئەمریکاو نوێنەرایەتیکردنی بەرژەوەنییەکانی لەسەرزەوی،  بە هیچ پابەندی وهاوکارییەکی ئەمریکا بۆ کوردو پرسەکەی مەرجدار نەبوە.هەربۆیە باسکردن لەخیانەتکردنی ئەمریکاو ئەوهەڵایەی لەوبارەوە سازکرا کەمن ئەوکاتیش لەگەڵی نەبوم   زۆر ڕاست و ورد نییە. ئەگەر بشوترێت  ئەمریکا رێگە لەشەری  ناوچەی خۆسەر بگرێت،  لەراستیدا کاری بۆکردو خراپ هەڵسەنگاندنی فەرماندەیی هەسەدە بۆ دۆخەکەو بەهەند وەرنەگرتنی ئامۆژگاری وپێشنیار و رێکەوتنەکان لەپشت ئەوکارەسات و شکستەوە بو کەرویدا، عەبدیش ئەوەی بەهەڵەی مێژویی وتەمەنی سیاسی خۆی دا، لەکاتێکدا مەرجیش نییە بریارەکە لەبنەرەتدا تەنها هی ئەوبێت وهاوبیران بێ پەیوەندی بن پێیەوە.. گەرچی من بە پێچەوانەی  هێڵە گشتیەکەوە وادە بینم ئەگەر چاوبپۆشین لەوهەمو خوێنەی بەناهەق ڕژا کەقەرەبوکردنەوەی ئاسان نییە، شەرەکە سەبارەت بەکورد هەموی هەر خراپ نەبو،  بەڵکو ڕوی ئەرێنیشی هەبو، لەوانەش ،ئەزمونکردنی تێزی نەتەوەی دیموکرات لەمیانەی دامەزراوەکانی ناوچەی خۆسەردا، کەرەنگە ئەوانانەی بەکردەوە لەمەوە فێری بوین لانی کەم بۆ بەشێك لەناوەندە سیاسییە کوردییەکە، بەچەندین ساڵ مشت ومری تیۆری فێری نەبوینایە، هەڵوەشانەوەی بەکردەوەی هەسەدەش بەرۆیشتنی هێزە عەرەبییەکان لەوکاتەدا  تاراددەیەكی زۆر هێزەکەی بەکوردی کردەوە، واتە بۆوە بە یەپەگەو یەپەژە لەژێر ناوی هەسەدەدا.کۆتا چارەنوسیشی بە کوردستانی ئەم دیو ئەودیو بەسترایەوە. تەنانەت کاریگەری لەسەر چۆنییەتی وجوگرافیای تێکەڵبونەوەکەش هەبو
 ئەوەی جێگەی سەرنجیشە هەڵە سیاسییەکەی عەبدو هێزەکەی هاوشێوەی قۆناغی پاش جەنگی داعش و ڕیفراندۆم و پرسی کەرکوک و (١٦)ی ئۆکتۆبەر لەباشور پەیوەندی بەکۆتاییەکان  کات وتوانای تەوزیفکردنی شەرەکەبو  بەقازانجی گرنتیکردنێکی گەورەتری مافەکان، گەرچی  هی ئێمە لەدو روەوە بەسوێتر بو،  لەروەوە کە هەردو حیزبە حومڕانەکەی هەرێم سەربەبیری قوتابخانەی  تەقلیدیی  بیری کوردایەتین بەئاستی جیاوازو قسەیەکی جیاوازیان دەربارەی دوبارە پێناسەکردنەوەی چەمکی نەتەوە نەبو نییە، دوەمیش ئەوان پاشەکشێکەیان بۆ ناوچە کوردییەکانی رۆژئاوا بو، ئێمە پاشەکشەبو لە بەشێکی گرنگی ناوچەکوردستانییەکان.
  ماوەتەوە بڵێم،
ڕاگەیاندنی کۆتاییهێنان بە هەسەدە و ئیدارەی خۆسەر، لەسەر بناغەی رێکەوتنێك لەگەڵ دیمەشق ولەسەر زاری بەرپرسانی هەردولاوە، نەك لەلایەنی حکومەتی سوریاوە، هەروەها رێکخستنەوەی هێزەکان لەشێوەی لیوای تایبەتدا لەچوار چێوەی سوپای نوێی سوریادا،جگەلەوەی ئەزمونێکی کەم پێشینەیە لە مێژوی هاوچەرخی کوردا،  ئاماژە کردنیشە بەدەستپێکردنی قۆناغێکی نوێی تێکۆشانی سیاسیی نەك نسکۆو ئاشبەتاڵ. بەڵام هەمو ئەمەش ئەگەرو دڵە خۆرپەی خۆی لەگەڵدایەو هەڵیدەگرین بۆ وتارێکی تر.