پەیامێکی سەربازیی ڕوون بۆ هێزە نێودەوڵەتییەکان لەلایەن ئێرانەوە

بیلال خەیات 25/03/2026   215 جار خوێنراوەتەوە

لە سایەی ئاڵۆزییە جیۆپۆلیتیکییەکانی ئێستادا و دوای هێرشە موشەکییە فراوانەکانی دوێنێ شەوی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل، ناوچەکە چووەتە قۆناغێکی نوێی پێکدادانی ڕاستەوخۆ کە هاوسەنگییەکانی هێزی بە تەواوی گۆڕیوە، ئەم هێرشانە کە تێیدا موشەکی دوورهاوێژ بەکار هاتن و توانرا بنکەیەکی سەربازیی بریتانی لە دووری ٤٠٠٠ کیلۆمەتر لە تارانەوە بکرێتە ئامانج، پەیامێکی سەربازیی ڕوونی تێدایە سەبارەت بە توانای گەیشتنی ئێران بە قوڵایی ستراتیژیی هێزە نێودەوڵەتییەکان، ئەم پێشهاتە مەترسیدارە ئەگەری کشانەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە هاوکێشە سەربازییەکان و بەتەنیا جێهێشتنی ئیسرائیل زیاتر دەکات، چونکە واشنتۆن لەبەردەم بژاردەی سەختی تێوەگلان لە جەنگێکی هەرێمیی فراواندایە کە ڕەنگە تێچووەکەی لە توانایدا نەبێت، بۆیە ئیسرائیل کە لە ڕووی لۆجستی و بەرگرییەوە بەستراوەتەوە بە هەژموونی ئەمریکا، لەبەردەم بۆشاییەکی ئەمنی گەورەدایە و ناچار دەبێت پێداچوونەوەی ڕیشەیی بە دۆکتۆرینە ئەمنییەکانیدا بکات.

سەبارەت بە کاردانەوە سیاسییەکانی ناوچەکە بەرامبەر بەم هێرشە ٤٠٠٠ کیلۆمەترییە، دەوڵەتانی دەوروبەر لەبەردەم شۆکێکی ستراتیژیدان و درکیان بەوە کردووە کە هاوکێشە ئەمنییە کۆنەکان کۆتاییان هاتووە، پەیامە سیاسییەکانی پایتەختە هەرێمییەکان ئاماژە بە جۆرێک لە نیگەرانیی قووڵ دەکەن چونکە تێپەڕاندنی ئەو مەودا دوورە لەلایەن موشەکەکانەوە بە واتای ئەوە دێت کە چیتر هیچ بنکەیەکی سەربازی یان ناوەندێکی ستراتیژی لە ناوچەکەدا لە دەرەوەی بازنەی ئامانجەکانی تاران نییە، ئەمەش وای کردووە وڵاتانی ناوچەکە پەنا بۆ دیپلۆماسییەکی خێرا ببەن بۆ ڕێگری لە تەشەنەسەندنی زیاتری جەنگەکە.

هاوکات ئەم ڕووداوە تازانە و نیشاندانی توانای موشەکیی ئێران، ئەگەری ڕاگرتنی جەنگەکە و چوونە ژێر باری داواکارییەکانی تاران زیاتر دەکات، چونکە هێزە نێودەوڵەتییەکان درکیان بەوە کردووە کە بەردەوامیی ململانێکان بەم شێوەیە دەبێتە هۆی تێکچوونی تەواوی ئاسایشی وزە و بازرگانی جیهانی، بۆیە پێشبینی دەکرێت وڵاتانی ڕۆژئاوا لە ڕێگەی دیپلۆماسییەوە هەوڵی هێورکردنەوەی دۆخەکە بدەن کە ئەمەش لە کۆتاییدا وەک دانپێدانان بە پێگەی ئێران وەک یاریزانی سەرەکیی ناوچەکە ئەژمار دەکرێت، ڕاگرتنی جەنگ لە ژێر ئەم گوشارانەدا نەک تەنها مەرجەکانی ئێران دەسەپێنێت، بەڵکو دەبێتە هۆی گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە نەخشەی هاوپەیمانێتییەکان و دووبارە پێناسەکردنەوەی هێڵە سوورەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

سەبارەت بە ئایندەی وڵاتانی کەنداو لە دوای ڕاگرتنی ئەم جەنگە، ئەم دەوڵەتانە خۆیان لەبەردەم واقیعێکی نوێی ئەمنیدا دەبیننەوە کە پێویستی بە دوورکەوتنەوە هەیە لە جەمسەرگیرییە توندەکان، دوای وەستانی جەنگ، وڵاتانی کەنداو هەوڵ دەدەن لە ڕێگەی دیپلۆماسییەکی هاوسەنگەوە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ تاران ڕێکبخەنەوە و هاوکات بەرژەوەندییە ئابوورییەکانیان لەگەڵ جیهان بپارێزن، چونکە هێرشەکانی دوێنێ شەو ئەو ڕاستییەی چەسپاند کە پشت بەستنی ڕەها بە پاراستنی دەرەکی چیتر گەرەنتییەکی تەواو نییە، بۆیە دروستکردنی می میکانیزمێکی ئەمنی ناوچەیی و گرنگیدان بە سەقامگیریی ناوخۆیی دەبێتە ئەولەوییەتی سەرەکیی ئەم وڵاتانە بۆ پاراستنی دەستکەوتە ئابوورییەکانیان لە هەر ململانێیەکی داهاتوودا.